Verdeelkast plannen: Opbouw en dimensionering volgens AREI

De verdeelkast (ook zekeringskast of verdeelbord) is het hart van elke elektrische installatie. Hier komen alle kringen samen, hier zitten de beveiligingstoestellen die uw woning en gezin beschermen tegen elektrische gevaren. Een doordachte planning bespaart niet alleen geld, maar voorkomt ook problemen bij de AREI-keuring.

Basisprincipes: Opbouw van een verdeelkast

DIN-rail (Omega-rail)

Alle modules in de verdeler worden op gestandaardiseerde DIN-rails (35 mm omega-rail volgens EN 60715) geklikt. Elke rail vormt een rij in de verdeler.

TE-eenheden (delingseenheden)

De breedte van een module wordt gemeten in TE (delingseenheden). Eén TE komt overeen met 18 mm. Typische breedtes:

Verdeelkastafmetingen

Verdeelkasten worden gedimensioneerd op basis van rijen en TE per rij:

Voor een typische eengezinswoning raden we minstens een 4-rijige verdeler aan met 18 TE per rij (72 TE totaal).

Stap 1: Kringen tellen

Maak een lijst van alle benodigde kringen. Voor een gemiddelde eengezinswoning (3 slaapkamers, 150 m²) rekent u op:

Tip: Maximaal 8 stopcontacten per kring (AREI Art. 5.3.5.2b). Lichtkringen mogen meer punten hebben, maar in de praktijk worden max. 8 lichtpunten per kring aanbevolen.

Stap 2: Beveiligingstoestellen kiezen

De beveiligingstoestellen worden hiërarchisch gerangschikt — van de voeding (bovenaan) naar beneden:

Hiërarchie van beveiligingstoestellen

Hoofdschakelaar (40A of 63A)
   └── Hoofd-RCD 300 mA (Type A-S, selectief)
        ├── Groeps-RCD 30 mA #1 (Type A)
        │    ├── MCB Licht gelijkvloers (B10A)
        │    ├── MCB Licht verdieping (B10A)
        │    ├── MCB Stopcontacten woonkamer (B16A)
        │    └── MCB Stopcontacten gang (B16A)
        ├── Groeps-RCD 30 mA #2 (Type A)
        │    ├── MCB Stopcontacten keuken (B16A)
        │    ├── MCB Oven (B20A)
        │    ├── MCB Vaatwasser (B16A)
        │    └── MCB Stopcontacten slaapkamer (B16A)
        └── Groeps-RCD 30 mA #3 (Type A)
             ├── MCB Wasmachine (B16A)
             ├── MCB Badkamer (B16A)
             ├── MCB Buiten (B16A)
             └── MCB Garage (B16A)

RCD-types

Selectiviteit

Selectiviteit betekent niet dat de hoofddifferentieel “waarneemt” of een groepsdifferentieel reageerde. Ze moet blijken uit gevoeligheid, tijd-stroomkarakteristieken, fabrikantcoördinatie en het volledige beveiligingsconcept. Een vertraagd toestel kan daarvan deel uitmaken, maar garandeert op zichzelf noch selectiviteit, noch dat alleen de betrokken groep uitschakelt.

Stap 3: Verdeling over rijen

AREI-regel: Max. 8 eindkringen per RCD

Volgens AREI Art. 4.2.4.3b mogen maximaal 8 eindkringen achter één aardlekschakelaar (RCD) worden aangesloten. In de praktijk worden 4–6 MCBs per RCD aanbevolen voor een comfortabele reserve.

Typische rijverdeling

Stap 4: Reserveplaatsen inplannen

Plan minstens 20% reserveplaatsen in — liever 30%. Dit betekent:

• Bij 20 benodigde MCBs → minstens 4–6 vrije TE-plaatsen.
• Lege plaatsen worden met blindplaten afgesloten.

Waarom?

• Toekomstige uitbreidingen (laadpaal, airco, sauna).
• Herverdeling als een RCD te veel kringen heeft.
• Vermijding van een dure kast-vervanging.

Voorbeeldopstelling: 4-rijige verdeler voor eengezinswoning

Hier een compleet voorbeeld voor een typische Belgische eengezinswoning (3 SK, 150 m², zonder PV):

Rij 1 — Voeding & bescherming (18 TE)

Rij 2 — Groep 1: Verlichting + woonzone (18 TE)

Rij 3 — Groep 2: Keuken + slaapkamers (18 TE)

Rij 4 — Groep 3: Badkamer, buiten, technisch (18 TE)

Totaal: 18 MCBs + 4 RCDs + SPD + hoofdschakelaar + beltransformator = 34 TE bezet van 72 TE → 53% reserve

Typische fouten bij verdeelkastplanning

Opschriften en documentatie

Elke MCB moet gelabeld worden met:

• Kringnummer (identiek aan éénlijnschema en situatieschema)
• Functie (bijv. "Licht GV", "Stopcontacten keuken")
• Optioneel: ruimte of verdieping

Plak het opschrift in het deksel van de verdeler of gebruik een opschriftstrip. De meeste verdelerfabrikanten leveren beschrijfbare inlegstrookjes mee.

Van indeling naar uitvoerbaar ontwerp

Modules tellen is alleen de ruimtelijke start. Vóór de bestelling controleert de elektricien aansluitgegevens, aardingssysteem, verwachte kortsluitstroom, selectiviteit of back-upbeveiliging en toegelaten toestelcombinaties van de fabrikant. Nominale stroom, uitschakelvermogen en kabelsectie mogen dus niet uit een voorbeeldwoning worden gekopieerd. Ook warmteverlies in de gesloten kast, omgevingstemperatuur, ventilatie en toegelaten klembezetting beïnvloeden de uiteindelijke keuze.

Lees de kast rij per rij als een keten. Voeding, hoofdscheiding, differentieelbeveiliging en overspanningsbeveiliging moeten eerst begrijpelijk zijn; daarna volgen de eindkringen. Een nette rij bewijst geen elektrische selectiviteit. Bij PV, opslag, generator of laadinfrastructuur moet bovendien duidelijk blijven langs welke weg energie kan stromen en welke delen mogelijk gevoed blijven. De voorschriften van de concrete RCD, SPD, omvormer of laadpaal zijn verplichte invoer voor het professionele ontwerp.

Reserve is ruimer dan vrije TE. Denk aan vrije klemmen, bruikbare draadgoten, toegankelijke N- en PE-rails, ruimte voor metingen en een gedocumenteerde uitbreidingsrichting. Het AREI schrijft geen universeel reservepercentage voor. De passende marge hangt af van verwachte verbruikers, kastgrenzen en beschikbaar aansluitvermogen.

Vergelijk vóór export drie niveaus: fysieke kastbezetting, beveiligingsketen in het eendraadschema en kringreferenties in het situatieschema moeten dezelfde uitgevoerde toestand beschrijven. Boek 1 V06 vraagt een ondubbelzinnig nummer, versienummer en versiedatum op schema's en documenten. Huishoudelijke plannen bevatten ook installatieadres en gegevens van de verantwoordelijke voor de werken. Een PlanElec-zelfcontrole kan gemodelleerde lacunes tonen, maar levert geen metingen, fabrikantbewijs of beslissing van een erkend controleorganisme.

Officiële basis

Opleveringsstaat van de kast

Noteer vóór het sluiten voor elke afgaande kring referentie, doel, aantal polen, beveiliging, nominale waarde, geleidergegevens en bijbehorende RCD. Voeg bij gestuurde lasten contactor, stuurkring en handbediening toe. Leg voor meerfasige kringen de fasen vast; een faselijst voor eenfasige kringen helpt latere onbalans vinden. Controleer dat elke nulleider tot het juiste differentieelgebied behoort en PE-aansluitingen bereikbaar zijn.

Een foto ondersteunt de gegevens maar vervangt ze niet. Klemnamen moeten gelijk zijn aan schema en opschriftstrip. Neem aanhaalmoment of thermische opvolging alleen over uit fabrikantvoorschrift of uitvoeringsrapport. Een onbevestigde waarde wordt niet betrouwbaar doordat ze op een plan staat.

Controleer ook mechanische bereikbaarheid. Afdekkingen moeten gemonteerd kunnen blijven, geleiders mogen bediening niet hinderen en latere metingen hebben toegankelijke punten nodig. Leg afzonderlijke N-rails, bruggen en voedingen helder vast. Een vrije moduleplaats zonder veilige aansluitmogelijkheid is geen bruikbare reserve.

Bewaar de vrijgegeven pdf samen met keuringsverslag, metingen en relevante fiches in het installatiedossier. Overschrijf de vorige versie niet bij uitbreiding: verhoog de versie, noteer een nieuwe datum en beschrijf de wijziging. Zo blijft aantoonbaar welk plan op elk controlemoment de fysieke kast weergaf.

Laatste logische controle

Kies één kring uit elke RCD-groep en volg voeding, bescherming, kabel en verbruikers in het schema. Vergelijk de kringreferentie met situatieschema en kastlabel. Herhaal dit voor een meerfasige belasting en een bron. Verschillen worden opgelost vóór oplevering, niet verstopt achter een algemene omschrijving.

• FOD Economie: officiële AREI/RGIE-publicatie, Boek 1 Versie 06
• Vooral afdeling 3.1.2 en delen 4 en 5 over bescherming en materiaalkeuze zijn relevant.

Gerelateerde artikelen

• Een eendraadschema maken in België
• 30 mA RCD verplicht per stopcontactkring
• Kabeldoorsnede en automaat: De juiste combinatie
• Zonnepanelen in het schema

Plan uw verdeelkast visueel met de PlanElec Cabinet Editor en plaats modules op de DIN-rail. De indicatieve zelfcontrole vervangt geen professionele of officiële keuring. Nu uitproberen →